Vì sao không nên tự nặn mụn tại nhà? Hậu quả và cách làm đúng
Nhìn thấy một nốt mụn nhô lên, ít ai cưỡng lại được ý muốn nặn cho "hết nhân" ngay. Nhưng chỉ vài phút nặn mụn có thể để lại nhiều tuần sưng đau, vết thâm hoặc sẹo. Bài viết giải thích điều gì xảy ra bên dưới da khi anh chị tự nặn mụn, loại mụn nào đặc biệt không nên đụng vào, nên làm gì thay thế, và khi nào cần nhờ bác sĩ da liễu.
Điều gì xảy ra khi tự nặn mụn?
Theo Học viện Da liễu Hoa Kỳ (American Academy of Dermatology Association [AADA], 2023b), khi ép mụn, phần chất bên trong thường bị đẩy sâu hơn vào da, khiến tình trạng viêm tăng, mụn trông rõ hơn và đau hơn. Vi khuẩn trên tay cũng có thể gây nhiễm trùng, và việc tự nặn có thể để lại sẹo hoặc vết thâm vĩnh viễn (AADA, 2023b). Cơ quan Y tế Quốc gia Anh (National Health Service [NHS], 2026a) cũng khuyên không nặn hay bóp mụn vì có thể gây sẹo. Vì vậy, cảm giác "sạch nhân" chỉ là tạm thời, còn hậu quả trên da có thể kéo dài. Nếu da đã để lại vết thâm sau mụn, anh chị nên tìm hiểu cách chăm sóc đúng thay vì tự xử lý thêm.
Những loại mụn đặc biệt không nên nặn
Với mụn mủ, AADA khuyên không nặn vì có thể làm mụn nặng hơn (AADA, 2023a). Với mụn sâu, đau, tức mụn nốt và mụn nang, việc nặn có thể làm mụn dễ thấy hơn và tăng nguy cơ nhiễm trùng, thâm và sẹo, đặc biệt ở người da sẫm màu (AADA, 2023c). AADA cũng cảnh báo nguy cơ nhiễm trùng rất cao khi tự nặn hoặc rạch mụn nang, nốt sưng ngoài cơ sở y tế (AADA, n.d.-b). Anh chị có thể xem thêm về mụn bọc, mụn mủ để biết vì sao các nốt này cần được bác sĩ đánh giá.
Thay vì nặn, anh chị nên làm gì?
Việc đầu tiên là giữ tay tránh xa mặt, vì chạm, gãi và nặn có thể làm mụn nặng hơn (AADA, 2023b). Anh chị hãy rửa mặt nhẹ nhàng hai lần mỗi ngày bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ, dùng đầu ngón tay thay vì khăn hay miếng chà (AADA, 2022), và chọn sản phẩm ghi không gây bít lỗ chân lông (NHS, 2026a). Da khô là da đang bị kích ứng nên vẫn cần dưỡng ẩm đều đặn (AADA, n.d.-a). Một số sản phẩm bôi giúp làm thông lỗ chân lông, nhưng loại nào phù hợp tùy từng người nên anh chị hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ da liễu (NHS, 2026a). Với các nốt mụn kín nhỏ như mụn đầu trắng, việc kiên nhẫn chăm sóc đúng cách an toàn hơn nhiều so với tự chọc, tự nặn.
Bác sĩ da liễu lấy nhân mụn như thế nào?
AADA (2023b) cho biết bác sĩ da liễu dùng dụng cụ vô trùng và kỹ thuật đúng cách. Có ba hướng chính. Một là lấy mụn cho mụn đầu đen và mụn đầu trắng, thường được cân nhắc khi các cách điều trị khác chưa hiệu quả. Hai là tiêm thuốc tại chỗ vào những nốt hoặc nang sâu, đau, chỉ phù hợp với một vài nốt và chỉ do bác sĩ thực hiện. Ba là rạch và dẫn lưu cho mụn lớn, nang hoặc nốt sâu: bác sĩ mở nốt bằng kim hoặc dụng cụ vô trùng rồi lấy chất bên trong, và thời điểm thực hiện rất quan trọng (AADA, 2023b). Bài viết này không thay thế việc thăm khám, anh chị không nên tự thử các kỹ thuật này tại nhà.
Nếu lỡ nặn rồi và khi nào nên đi khám?
Nếu anh chị đã lỡ nặn, hãy dừng lại, đừng chạm hay nặn thêm, và theo dõi nốt mụn. Nếu da nóng, sưng, đỏ lan rộng vì nghi nhiễm trùng (dấu hiệu đỏ có thể khó nhận ra hơn trên da nâu hoặc đen), anh chị nên đi khám sớm (NHS, 2026a). Nếu sau khoảng 4 đến 6 tuần tự chăm sóc mà mụn không cải thiện, bác sĩ da liễu có thể giúp (AADA, 2023b). Với mụn sâu, đau không hết hoặc nhiều nốt sâu, đau cùng lúc, anh chị cũng nên gặp bác sĩ da liễu (AADA, 2023c).
