Vết thâm sau mụn là gì? Vì sao có và cần làm gì
Mụn đã xẹp nhưng trên da vẫn còn những vệt màu nâu hoặc đỏ hồng kéo dài hàng tuần, hàng tháng. Đó là vết thâm sau mụn, một tình trạng rất thường gặp khiến nhiều anh chị mất tự tin dù mụn đã ổn. Bài viết này giúp anh chị hiểu vết thâm sau mụn là gì, vì sao hình thành và cần làm gì để chăm sóc da đúng cách.
Vết thâm sau mụn là gì?
Vết thâm sau mụn là những vùng da đổi màu còn lại sau khi nốt mụn viêm đã lành. Trên thực tế, tình trạng này có hai dạng thường gặp. Dạng thứ nhất là thâm nâu, do sắc tố tập trung nhiều hơn ở vùng từng bị viêm. Dạng thứ hai là thâm đỏ hoặc hồng, liên quan đến các mạch máu nhỏ còn giãn và phản ứng viêm chưa lắng hẳn ở vùng da đó.
Anh chị cũng cần phân biệt vết thâm với sẹo. Vết thâm chỉ là thay đổi màu sắc trên bề mặt, còn sẹo là tổn thương cấu trúc của da, có thể làm da lõm xuống hoặc gồ lên. Nếu sau mụn da có vết lõm hoặc nổi gồ, anh chị nên để bác sĩ đánh giá riêng thay vì áp dụng cách chăm sóc dành cho vết thâm.
Vì sao mụn để lại vết thâm?
Khi nốt mụn bị viêm, cơ thể phản ứng để chữa lành vùng da tổn thương. Phản ứng viêm này kích thích tế bào sắc tố sản sinh nhiều sắc tố hơn và làm các mạch máu nhỏ quanh nốt mụn giãn ra. Sau khi mụn lành, phần sắc tố dư và mạch máu giãn vẫn còn nên da tạo thành vết thâm.
Mức độ thâm phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Mụn viêm sâu và kéo dài thường để lại thâm rõ hơn. Việc nặn, bóp hoặc cậy mụn làm tình trạng viêm nặng hơn nên vết thâm thường đậm và lâu mờ hơn. Ánh nắng làm sắc tố đậm lên và kéo dài thời gian tồn tại của vết thâm. Ngoài ra, người có làn da sậm màu thường dễ bị tăng sắc tố sau viêm hơn. Anh chị có thể xem thêm về nguyên nhân và các dạng mụn trong bài mụn trứng cá.
Vết thâm sau mụn có tự mờ đi không?
Ở nhiều người, vết thâm nhạt dần theo thời gian khi da tự đổi mới, thường trong vài tháng, đôi khi lâu hơn. Tuy nhiên, tốc độ mờ khác nhau ở từng người và ở từng loại thâm. Nếu da liên tục tiếp xúc nắng, tiếp tục bị viêm hoặc bị chà xát, vết thâm có thể tồn tại dai dẳng hơn rất nhiều. Vì vậy, dù chờ đợi thì anh chị vẫn nên chăm sóc da đúng cách trong thời gian đó.
Cần làm gì khi da có vết thâm sau mụn?
Việc đầu tiên là kiểm soát mụn đang hoạt động. Nếu mụn mới vẫn tiếp tục xuất hiện thì vết thâm mới sẽ tiếp tục hình thành, nên chăm sóc vết thâm mà bỏ qua nguyên nhân mụn sẽ khó đạt kết quả. Điều này có thể cần sự thăm khám và hướng dẫn của bác sĩ da liễu.
Tiếp theo, anh chị nên tuyệt đối không nặn hay cậy mụn, vì mỗi lần tác động mạnh là thêm một lần viêm.
Hãy chống nắng mỗi ngày bằng kem chống nắng phổ rộng, bôi đủ lượng và bôi lại khi cần, kết hợp mũ nón và khẩu trang, vì nắng là yếu tố khiến vết thâm đậm và kéo dài.
Về chăm sóc hằng ngày, anh chị nên làm sạch dịu nhẹ và giữ ẩm đều đặn để hàng rào bảo vệ da ổn định, tránh chà xát mạnh hoặc tẩy da quá thường xuyên. Cuối cùng, hãy kiên nhẫn. Thâm là quá trình hồi phục chậm, cần nhiều tuần đến nhiều tháng để thấy thay đổi, và mức độ cải thiện khác nhau ở mỗi người.
Hướng can thiệp do bác sĩ cân nhắc
Khi vết thâm kéo dài hoặc ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, anh chị nên gặp bác sĩ để được thăm khám. Bác sĩ sẽ xác định thâm nâu hay thâm đỏ, đánh giá mức độ và tình trạng mụn kèm theo, từ đó cân nhắc hướng xử lý phù hợp. Tùy trường hợp, có thể cần phối hợp thuốc bôi, thuốc uống hoặc những phương pháp can thiệp trên da. Thâm nâu và thâm đỏ được tiếp cận khác nhau, nên anh chị không nên tự áp dụng một cách chung cho mọi trường hợp. Để hiểu thêm về cách chăm sóc và cải thiện làn da nói chung, anh chị có thể đọc bài Trẻ hóa da là gì.
Những sai lầm thường gặp khi chăm sóc vết thâm sau mụn
Sai lầm phổ biến là tiếp tục nặn mụn hoặc cạy vảy. Nhiều anh chị cũng dùng mẹo dân gian như chà chanh hay đắp các nguyên liệu tự nhiên lên da. Những cách này có thể gây kích ứng, bỏng da và khiến vết thâm đậm hơn. Một số người tự mua kem trộn hoặc sản phẩm "trị thâm cấp tốc" không rõ nguồn gốc, hoặc tẩy tế bào chết thật mạnh với hy vọng thâm biến mất nhanh, nhưng điều này thường làm da yếu đi và dễ viêm hơn.
Một sai lầm khác là chỉ chống nắng khi đi biển hoặc khi trời nắng to. Thực tế, tia cực tím có mặt quanh năm, nên chống nắng cần là thói quen hằng ngày.
Làm thế nào để hạn chế vết thâm mới?
Cách hiệu quả nhất là điều trị mụn sớm và đúng, để hạn chế các nốt viêm sâu. Anh chị nên giữ thói quen không đụng tay lên mặt, không nặn mụn, chống nắng mỗi ngày và làm sạch da nhẹ nhàng. Khi mụn có dấu hiệu nặng lên hoặc để lại thâm nhiều, việc đi khám sớm giúp mụn được kiểm soát tốt hơn.
