Viêm da tiết bã: Có lây không, nguyên nhân và cách chăm sóc đúng
Những mảng vảy trắng hoặc vàng ở da đầu, lông mày, quanh mũi hay sau tai, hơi ngứa, hết rồi lại tái phát, thường bị gọi chung là gàu hoặc "dị ứng". Thực tế, đó có thể là viêm da tiết bã. Ngày 07/10/2026, Báo Sức khỏe và Đời sống giải đáp câu hỏi nhiều người thắc mắc là bệnh này có lây không; bài viết dưới đây tổng hợp thêm thông tin từ Học viện Da liễu Hoa Kỳ để anh chị hiểu rõ hơn.
Viêm da tiết bã là gì và có lây không?
Đây là bệnh da mạn tính, hay tái phát, liên quan đến hoạt động của tuyến bã nhờn, hệ vi sinh trên da và phản ứng của cơ thể, thường xuất hiện ở vùng da nhiều tuyến bã nhờn. Bệnh không lây từ người này sang người khác, nên người bệnh không cần cách ly hay tránh tiếp xúc với người thân (Báo Sức khỏe và Đời sống, 07/10/2026). Theo Học viện Da liễu Hoa Kỳ, gàu là dạng nhẹ nhất của viêm da tiết bã; điểm khác là viêm da tiết bã gây viêm, thể hiện bằng da đỏ hoặc đổi màu và có thể lan ra ngoài da đầu (American Academy of Dermatology [AAD], không ghi ngày).
Nguyên nhân và ai dễ mắc?
Nguyên nhân chính xác chưa được xác định hoàn toàn. Các yếu tố có thể góp phần gồm tuyến bã nhờn và nấm men Malassezia vốn sống trên da, nội tiết, di truyền, cùng stress và môi trường như thời tiết lạnh hoặc khô, thiếu ngủ, sản phẩm chăm sóc không phù hợp. Bị viêm da tiết bã không đồng nghĩa với có bệnh miễn dịch tiềm ẩn (Báo Sức khỏe và Đời sống, 07/10/2026). Theo AAD, bệnh gặp ở mọi lứa tuổi, thường khởi phát ở trẻ 2 đến 12 tháng tuổi, tuổi thiếu niên hoặc trưởng thành, và phổ biến ở người từ 50 tuổi trở lên. Nam giới dễ mắc hơn nữ giới, và nguy cơ cao hơn ở người mắc một số bệnh da khác như vảy nến.
Dấu hiệu và vị trí hay gặp
Ở trẻ nhỏ, bệnh thường là mảng vảy vàng hoặc trắng ở da đầu, đôi khi ở mặt, sau tai hoặc nếp gấp da; ở da đầu trẻ sơ sinh, bệnh thường gọi là vảy sữa và hay tự khỏi trong vài tháng. Ở người lớn, tổn thương thường gặp ở da đầu, chân mày, quanh mũi, sau tai và ngực. Trên da sáng, vùng bệnh thường đỏ và nổi gồ; trên da sẫm, vùng bệnh có thể hồng, hơi tím hoặc nhạt hơn da xung quanh (Báo Sức khỏe và Đời sống, 07/10/2026; AAD, không ghi ngày).
Cách chăm sóc đúng
Anh chị nên vệ sinh da nhẹ nhàng, tránh chà xát hoặc gãi mạnh vì có thể gây trầy xước và nhiễm trùng thứ phát, và không cạy hay bóc các mảng vảy ở trẻ nhỏ. Không cần dùng sản phẩm "thiên nhiên" khi chưa biết rõ thành phần, vì một số chất vẫn có thể gây kích ứng. Ngủ đủ, vận động đều, kiểm soát stress và ăn uống cân bằng giúp hạn chế các đợt bùng phát; không có chế độ ăn nào phòng ngừa hoàn toàn bệnh (Báo Sức khỏe và Đời sống, 07/10/2026). AAD ghi nhận các đợt bùng phát thường theo mùa, nhiều nhất vào mùa đông và đầu xuân.
Về điều trị, bác sĩ có thể khuyên dùng dầu gội điều trị chuyên dụng trong trường hợp phù hợp, nhưng phải đúng hướng dẫn và không tự ý dùng kéo dài. Anh chị không nên tự dùng thuốc, nhất là corticoid hoặc thuốc chống nấm đường uống, khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Bệnh chưa có cách chữa khỏi hoàn toàn, nhưng điều trị có thể giúp giảm ngứa và làm phát ban dịu đi (AAD, không ghi ngày).
Khi nào nên đi khám?
Anh chị nên đến khám da liễu khi tổn thương kéo dài, tái phát thường xuyên, ngứa nhiều, rỉ dịch, đóng vảy dày hoặc không đáp ứng với chăm sóc thông thường (Báo Sức khỏe và Đời sống, 07/10/2026). Vì nhiều bệnh da khác cũng gây phát ban ngứa, việc chẩn đoán đúng rất quan trọng, và điều trị sớm giúp vảy không dày lên (AAD, không ghi ngày).
Nguồn: Báo Sức khỏe và Đời sống (07/10/2026); Học viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD), Seborrheic dermatitis: Overview (không ghi ngày).
