Bỏng da: Sơ cứu thế nào cho đúng và những việc không nên làm
Một giây bất cẩn với nồi nước sôi, bàn là hay hóa chất tẩy rửa cũng đủ để da bị bỏng, và cách xử trí trong những phút đầu thường quyết định vết thương lành nhanh hay để lại tổn thương sâu. Trong bài đăng trên báo VnExpress ngày 24/9/2026, ThS.BS Huỳnh Công Trí, chuyên khoa Da liễu - Thẩm mỹ da, hướng dẫn cách sơ cứu bỏng da tại nhà và nhắc những việc người bị bỏng không nên tự làm.
Việc đầu tiên: tránh xa tác nhân đang gây bỏng
Theo bác sĩ, điều cần làm trước hết là ngừng tiếp xúc với tác nhân gây bỏng càng sớm càng tốt. Cách xử trí tùy nguyên nhân: với bỏng nhiệt thì làm mát vùng bỏng; với bỏng hóa chất thì loại bỏ hóa chất và những vật còn dính trên da; với bỏng điện thì phải ngắt nguồn điện trước khi chạm vào nạn nhân, tránh để người cứu cũng bị điện giật. Trong lúc sơ cứu, anh chị cũng nên giữ ấm cơ thể, nhất là với trẻ nhỏ, người lớn tuổi hoặc người bị bỏng diện rộng.
Làm mát vết bỏng bằng nước sạch khoảng 20 phút
Với bỏng nhiệt, bài báo khuyên dùng nước sạch hoặc nước mát chảy dưới vòi trong khoảng 20 phút. Việc này giúp giảm lượng nhiệt còn đọng trong mô, giảm đau và hạn chế để tổn thương ăn sâu hơn. Làm mát sớm và đủ lâu là bước quan trọng nhất trong sơ cứu bỏng nhiệt tại nhà.
Giữ vết bỏng sạch, che phủ nhẹ nhàng và đừng chọc bóng nước
Sau khi làm mát, anh chị giữ vết thương sạch và che phủ bằng gạc sạch, loại không dính vào vết thương. Khi vệ sinh, nên rửa nhẹ bằng nước sạch và xà phòng dịu nhẹ, không chà xát mạnh; lúc thay băng thì rửa tay và đeo găng sạch.
Bác sĩ nhắc không tự bóc phần da đang lành hay chọc vỡ bóng nước, bởi bóng nước nhỏ ở vết bỏng nông có thể được theo dõi ngay tại nhà. Anh chị có thể đọc thêm bài đắp lá lên vết thương, vì sao chân thâm đen phải cấp cứu và cách xử trí đúng để thấy vì sao không nên đắp thứ gì lên vết thương.
Những việc không nên tự làm
Bài báo liệt kê khá rõ các điều cần tránh. Không tự dùng chất khác để trung hòa hóa chất, vì một số phản ứng có thể sinh nhiệt. Không tự bôi thuốc, chất sát khuẩn mạnh hoặc sản phẩm không rõ thành phần; anh chị có thể xem thêm bài da đỏ rát sau khi thoa kem dưỡng ẩm mua mạng để thấy việc dùng sản phẩm lạ có thể làm da tổn thương thêm. Không tự gỡ vật đã dính chặt vào da, và không tự điều trị sẹo khi vết bỏng chưa lành hoàn toàn. Riêng với hóa chất dạng bột khô, không rửa ngay mà phải loại bỏ phần bột trước.
Cuối cùng, nếu vết bỏng lớn, sâu, da trắng nhợt, nâu hoặc đen, khô cứng, giảm hoặc mất cảm giác, hay bỏng ở mặt, bàn tay, bàn chân, vùng sinh dục hoặc khớp, và nhất là bỏng hóa chất, bỏng điện hoặc nghi tổn thương đường thở (khó thở, khàn tiếng, ho, hít khói trong không gian kín), bác sĩ cho biết cần đến cơ sở y tế. Vết bỏng đau hoặc sưng đỏ tăng dần, lan rộng, chảy dịch có mùi hôi hoặc mủ, kèm sốt, hay chậm lành cũng nằm trong nhóm này.
Nguồn: VnExpress, "Xử lý bỏng da như thế nào" (Minh Hương, 24/9/2026), https://vnexpress.net/xu-ly-bong-da-nhu-the-nao-5124248.html.
Ảnh đại diện (mu bàn tay đỏ rát): Vera de Kok, Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 3.0 (đã cắt khung). Ảnh bọng nước: ErikHmn, Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 3.0 (đã cắt khung).
