Mụn do đeo khẩu trang: Vì sao có, cách phòng ngừa và chăm sóc da
Đeo khẩu trang nhiều giờ mỗi ngày, nhất là khi trời nóng ẩm hoặc khi làm việc trong môi trường y tế, khiến không ít người thấy da quanh má và vùng mặt dưới nổi mụn hoặc mụn cũ nặng thêm. Tình trạng này được gọi là mụn do đeo khẩu trang (thường gọi là "maskne"). Bài viết tổng hợp thông tin từ các nguồn chuyên khoa để anh chị hiểu vì sao có, cách phòng ngừa và khi nào cần đi khám.
Mụn do đeo khẩu trang là gì?
Theo DermNet (Nguyen và Nixon, 2021), đeo khẩu trang có thể làm xuất hiện hoặc làm nặng thêm các nốt giống mụn, thường gọi là "maskne", chủ yếu ở vùng má. Trứng cá đỏ cũng có thể bùng lên khi đeo khẩu trang. Các triệu chứng hay gặp gồm ngứa, đỏ, khô, bong tróc và da nhờn, và dễ xảy ra hơn khi đeo khẩu trang hơn 4 giờ mỗi ngày (Nguyen và Nixon, 2021).
Vì sao đeo khẩu trang dễ nổi mụn?
Môi trường ấm và ẩm bên dưới khẩu trang làm hàng rào bảo vệ da yếu đi, bít tắc nang lông, tăng tiết dầu và làm thay đổi hệ vi sinh trên da; ngoài ra còn có ma sát và áp lực từ khẩu trang (Nguyen và Nixon, 2021). Nguy cơ cao hơn khi dùng khẩu trang N95, sau đó đến khẩu trang y tế, rồi khẩu trang vải; đeo càng lâu và dùng lại khẩu trang dùng một lần càng dễ gặp vấn đề (Nguyen và Nixon, 2021). Những người sẵn có mụn trứng cá, trứng cá đỏ, viêm da tiết bã hoặc viêm da cơ địa cũng dễ bị hơn (Nguyen và Nixon, 2021). Theo Học viện Da liễu Hoa Kỳ (American Academy of Dermatology Association [AADA], 2024b), khẩu trang còn có thể làm da khô.
Cách phòng ngừa khi phải đeo khẩu trang
Trước khi đeo, anh chị nên rửa mặt bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ, không mùi hương, rồi thoa ngay kem dưỡng ẩm không mùi hương, không gây bít lỗ chân lông, và dưỡng ẩm cả trước lẫn sau khi đeo khẩu trang (AADA, 2024b). Da dầu hoặc trời nóng ẩm có thể chọn dạng gel (AADA, 2024b). Nên tránh nước cân bằng da, sản phẩm có mùi hương và kem quá béo (Nguyen và Nixon, 2021), và nên bỏ trang điểm dưới khẩu trang vì dễ bít lỗ chân lông; nếu phải trang điểm, hãy chọn sản phẩm ghi không gây bít lỗ chân lông (AADA, 2024b). Khi đang đeo khẩu trang, da nhạy cảm hơn bình thường nên anh chị đừng bắt đầu dùng các sản phẩm mạnh mới như tẩy da chết hay lột da (AADA, 2024b).
Anh chị nên chọn khẩu trang vừa khít ở mũi, hai bên má và cằm để bớt cọ xát; với khẩu trang vải, lớp trong nên mềm và thoáng như cotton, tránh sợi tổng hợp như nylon, polyester hay rayon vì có thể gây kích ứng và nổi mụn (AADA, 2024b). Khi điều kiện cho phép, hãy nghỉ khoảng 15 phút sau mỗi 4 giờ đeo (AADA, 2024b). Khẩu trang vải cần giặt sau mỗi lần dùng, khẩu trang dùng một lần nên bỏ sau khi dùng, và cần thay ngay khi khẩu trang bị ẩm hoặc bẩn (AADA, 2024b).
Chăm sóc da khi đã nổi mụn hoặc kích ứng
AADA (2024a) khuyên rửa mặt sau khi tháo khẩu trang rồi thoa kem dưỡng ẩm không gây bít lỗ chân lông. Chỗ da rát, trầy có thể được bảo vệ bằng một lớp dưỡng ẩm dạng sáp mềm vào buổi tối để da lành (AADA, 2024a). Cho đến khi da lành, anh chị nên tạm ngưng các sản phẩm trị mụn có tính tẩy mạnh, tẩy da chết, lột da và thiết bị ánh sáng dùng tại nhà vì kích ứng làm da lâu lành hơn; đồng thời bỏ trang điểm ở vùng da bị ảnh hưởng (AADA, 2024a). Anh chị cũng đừng tự nặn mụn tại nhà. Nếu làm đúng các bước trên, da thường cải thiện sau vài ngày (AADA, 2024a).
Khi nào nên đi khám?
Anh chị nên gặp bác sĩ da liễu khi khẩu trang làm nổi mụn mới hoặc làm mụn cũ nặng thêm, hoặc khi da không đỡ hay nặng hơn sau vài ngày tự chăm sóc (AADA, 2024a). Nếu đang điều trị mụn trứng cá hay trứng cá đỏ, hãy tiếp tục theo phác đồ của bác sĩ và báo cho bác sĩ biết khi da nặng hơn lúc đeo khẩu trang (AADA, 2024b). Ngoài mụn, khẩu trang còn có thể gây viêm da tiếp xúc, ngứa đỏ và bong vảy sau tai, hay nổi mề đay do chạm hoặc áp lực (Nguyen và Nixon, 2021); với người vốn có da nhạy cảm, những phản ứng này càng cần được bác sĩ đánh giá. Phần lớn phản ứng cải thiện khi giảm hoặc ngưng đeo khẩu trang (Nguyen và Nixon, 2021), nên khi điều kiện an toàn cho phép, anh chị có thể giảm thời gian đeo, và đừng tự mua thuốc để dùng.
