Mụn ở trẻ sơ sinh: Có cần lo và nên chăm sóc thế nào?
Vài tuần sau khi chào đời, nhiều bé bỗng nổi những nốt nhỏ đỏ ở má và mũi, khiến cha mẹ lo lắng không biết có phải da bé đang bị bệnh hay không. Trong nhiều trường hợp, đó là mụn ở trẻ sơ sinh, một tình trạng thường gặp và hay tự hết. Bài viết tổng hợp thông tin từ các nguồn chuyên khoa để anh chị biết cách nhận biết, chăm sóc và khi nào cần đưa bé đi khám.
Mụn ở trẻ sơ sinh là gì và có nguy hiểm không?
Theo Học viện Da liễu Hoa Kỳ (American Academy of Dermatology Association [AADA], 2023), khoảng 20% trẻ sơ sinh, tức khoảng một trong năm bé, bị mụn. Mụn thường xuất hiện khi bé khoảng 2 tuần tuổi, có thể nổi bất cứ lúc nào trước 6 tuần, và đôi khi đã có từ lúc sinh (AADA, 2023). Ở trẻ sơ sinh, mụn thường tự hết sau vài tuần đến vài tháng mà không cần điều trị, hiếm khi để lại sẹo và nhìn chung không có gì đáng lo (AADA, 2023). Cơ quan Y tế Quốc gia Anh (National Health Service [NHS], 2024) cũng cho biết anh chị không cần điều trị mụn ở trẻ sơ sinh, vì thường đỡ sau vài tuần hoặc vài tháng.
Dấu hiệu nhận biết
Mụn ở trẻ sơ sinh thường nổi nhiều nhất ở má và mũi, đôi khi ở trán, cằm, cổ, lưng hoặc ngực (AADA, 2023). Các nốt thường là những mụn nhỏ màu hồng, tập trung chủ yếu ở má (NHS, 2024). Một dạng mụn ở trẻ sơ sinh là mụn mủ ở mặt không có nhân mụn (mụn đầu đen hoặc đầu trắng) và liên quan đến nấm men Malassezia trên da, thường tự lành mà không cần điều trị (Oakley, 2014). Đây vẫn thuộc nhóm mụn trứng cá, nhưng khác với mụn ở tuổi dậy thì về tuổi xuất hiện và cách xử trí.
Những nốt dễ nhầm với mụn ở mặt trẻ
Không phải nốt nào trên mặt bé cũng là mụn. NHS (2024) mô tả hạt kê (milia) là những chấm rất nhỏ màu trắng hoặc vàng, hay nổi ở mũi khi bé được vài ngày tuổi, thường biến mất trong vài tuần mà không cần điều trị. Ban đỏ nhiễm độc (erythema toxicum) gồm các nốt nổi cao màu đỏ, vàng và trắng xuất hiện trong vài tuần đầu, hay ở mặt, thân, cánh tay và đùi, có thể mất đi rồi nổi lại và thường đỡ trong vài tuần mà không cần điều trị (NHS, 2024). Ngoài ra, nhiễm trùng da và chàm cũng có thể trông giống mụn (AADA, 2023), nên nếu anh chị không chắc, hãy hỏi bác sĩ.
Chăm sóc mụn cho bé tại nhà
AADA (2023) khuyên anh chị chăm sóc da bé thật nhẹ nhàng, không chà xát các nốt mụn, rửa mặt bằng nước ấm chứ không dùng nước nóng, và ngưng dùng các sản phẩm chăm sóc da có dầu hoặc nhờn. Anh chị tuyệt đối không bôi thuốc trị mụn hay sữa rửa mặt trị mụn lên da bé nếu bác sĩ da liễu hoặc bác sĩ nhi khoa chưa hướng dẫn (AADA, 2023). Cũng đừng tự nặn các nốt mụn của bé.
Khi nào nên đưa bé đi khám?
Nếu mụn bắt đầu sau 6 tuần tuổi, gọi là mụn ở trẻ nhũ nhi, anh chị nên đưa bé đến bác sĩ da liễu hoặc bác sĩ da liễu nhi (AADA, 2023). Khi đó, bác sĩ sẽ xác nhận đúng là mụn vì nhiễm trùng da hoặc chàm có thể trông giống, loại trừ bệnh lý bên trong (đôi khi cần xét nghiệm máu hoặc chụp X-quang), tìm xem có sản phẩm chăm sóc da nào là nguyên nhân hay không và giúp phòng ngừa sẹo, vì loại mụn này có thể để lại sẹo vĩnh viễn (AADA, 2023). Ngoài ra, anh chị cần đưa bé đến cơ sở y tế gấp nếu bé dưới 3 tháng tuổi bị sốt từ 38°C trở lên (NHS, 2024). Hãy đưa bé đi cấp cứu ngay nếu các nốt giống những vết bầm nhỏ hoặc chảy máu dưới da và không mờ đi khi ấn một chiếc cốc thủy tinh lên, hoặc khi bé lả đi, khó đánh thức hay khó thở (NHS, 2024).
