Zona vùng mặt ở người lớn tuổi: Vì sao cần đi khám sớm khi có mụn nước quanh mắt, tai?
Zona thường làm nhiều người nghĩ đến dải mụn nước ở lưng hay ngực, nhưng khi bệnh nổi ở mặt, nhất là quanh mắt và tai, nguy cơ biến chứng cao hơn. Theo báo VnExpress ngày 18/9/2026, BS.CKII Nguyễn Thành Tín, chuyên khoa Nội Tổng hợp, chia sẻ về một cụ bà lớn tuổi bị zona vùng mặt, bóng nước đau rát ở nửa mặt trái, lan đến tai, mắt trái sưng mi và khô. Anh chị cùng xem những điều bài báo nhắc, bổ sung thông tin của Cơ quan Y tế Quốc gia Anh (National Health Service [NHS], 2023) để hiểu vì sao zona ở mặt cần được khám sớm.
Ca bệnh: zona vùng mặt lan sang tai, sưng mi mắt
Theo VnExpress (2026), người bệnh có các bóng nước đau rát tập trung ở nửa mặt trái và lan đến tai. Một số bóng nước đã đóng mài nhưng còn rỉ mủ, mắt trái sưng mi, ứ ghèn và khô. Bác sĩ chẩn đoán zona vùng mặt kèm viêm mô bào, đau dây thần kinh sau zona và viêm mi mắt liên quan zona.
Sau khoảng sáu ngày điều trị, người bệnh hết sốt, tổn thương khô và hết mủ, mắt trái hết đỏ và không bị mờ, nhưng vùng mặt vẫn còn đau. Sau khoảng một tuần, bà tỉnh táo, chỉ số viêm giảm nhiều và được xuất viện, cần tái khám và kiểm soát các bệnh nền. Điều đáng chú ý là dù tổn thương da đã khô, cơn đau thần kinh vẫn có thể còn.
Vì sao zona ở mặt, quanh mắt và tai cần được chú ý hơn?
NHS (2023) cho biết zona thường chỉ nằm ở một bên cơ thể, hay gặp ở ngực và bụng, nhưng có thể xuất hiện ở bất kỳ nơi nào, kể cả mặt và mắt. Khi ban nổi ở mắt hoặc mũi, hoặc có thay đổi về thị lực, anh chị cần được khám khẩn chứ không nên chờ đợi.
Theo VnExpress (2026), biến chứng của zona gồm bội nhiễm ở vùng bóng nước, tổn thương mắt và tai, và đau dây thần kinh sau zona, cơn đau này có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Theo Tổ chức Y tế Thế giới được bài báo dẫn lại, bệnh còn có thể gây giảm thị lực, viêm phổi và một số trường hợp viêm não; người suy giảm miễn dịch có nguy cơ nặng hơn.
NHS (2023) cũng nêu các biến chứng khác như sẹo hoặc đổi màu da, tổn thương mắt ảnh hưởng thị lực và hội chứng hiếm gây liệt một bên mặt, đôi khi giảm thính lực. Anh chị có thể đọc thêm bài zona, vì sao đau có thể kéo dài sau khi mụn nước đã lành.
Dấu hiệu nào nên đi khám ngay?
VnExpress (2026) khuyên điều trị zona càng sớm càng tốt, và đi khám sớm khi có đau rát bất thường hoặc nổi bóng nước ở một bên cơ thể, đặc biệt là ở mặt, quanh mắt hoặc tai. NHS (2023) cho biết ban đầu thường có cảm giác ngứa ran hoặc đau ở một vùng da, kèm nhức đầu hoặc mệt, vài ngày sau mới nổi ban mụn nước; thuốc điều trị hiệu quả nhất khi bắt đầu trong ba ngày đầu.
NHS (2023) cũng nhắc những nhóm cần khám gấp hơn, gồm người có ban ở mắt hoặc mũi, người có thay đổi thị lực, người suy giảm miễn dịch nặng, phụ nữ mang thai và trẻ dưới 18 tuổi. Anh chị có thể xem thêm bài zona (giời leo), dấu hiệu sớm, nguyên nhân và cách xử trí đúng.
Zona có lây không, và người bệnh nên lưu ý gì?
NHS (2023) cho biết zona không lây trực tiếp từ người sang người, nhưng người chưa từng bị thủy đậu hoặc chưa tiêm vắc-xin có thể bị thủy đậu nếu tiếp xúc với dịch từ ban zona. Vì vậy, khi ban còn rỉ dịch và chưa che kín được, người bệnh nên tránh tiếp xúc với phụ nữ mang thai chưa từng bị thủy đậu, người suy giảm miễn dịch và trẻ rất nhỏ, cho đến khi ban khô.
Về chăm sóc tại nhà, NHS (2023) khuyên giữ vùng ban sạch và khô, mặc quần áo rộng, chườm mát vài lần mỗi ngày và tránh băng dán bám vào ban. Ban có thể lành trong khoảng bốn tuần, còn đau da có thể kéo dài thêm vài tuần.
Tiêm phòng zona cho người lớn tuổi và người có bệnh mạn tính
Theo VnExpress (2026), Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị người cao tuổi và người có bệnh mạn tính tiêm vắc-xin zona; người từng bị zona cũng nên tiêm để giảm nguy cơ mắc lại. NHS (2023) cũng cho biết vắc-xin giúp giảm nguy cơ mắc và làm nhẹ triệu chứng nếu vẫn mắc, và người đã từng bị zona vẫn nên tiêm vì có thể tái phát.
Với người đang có bệnh da mạn tính, anh chị có thể đọc bài người bệnh da mạn tính có nên tiêm phòng, zona, cúm và những lưu ý. Việc tiêm phòng cần được bác sĩ tư vấn theo tình trạng sức khỏe từng người.
Nguồn: VnExpress, "Cụ bà bị biến chứng zona vùng mặt" (Nhật Thành, 18/9/2026), https://vnexpress.net/cu-ba-bi-bien-chung-zona-vung-mat-5121874.html; NHS, "Shingles" (xem xét ngày 23/11/2023), https://www.nhs.uk/conditions/shingles/.
Ảnh đại diện (mắt): Burntfingers, Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 4.0 (đã cắt khung). Ảnh zona ở trán: Milorad Dimic, Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 3.0 (đã cắt khung). Ảnh khám mắt: James Heilman, MD, Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 4.0 (đã cắt khung). Ảnh mụn nước ở cánh tay: Masryyy, Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 4.0 (đã cắt khung).
