Zona: Vì sao đau có thể kéo dài sau khi mụn nước đã lành?
Nhiều người nghĩ zona chỉ là vài chùm mụn nước ở một bên cơ thể, khô đi là khỏi. Nhưng theo Báo Dân trí đưa tin ngày 27/9/2026, tại Hội nghị khoa học Da liễu miền Nam 2026, các bác sĩ Bệnh viện Da Liễu TP.HCM nhấn mạnh rằng có người vẫn đau nhiều tháng, thậm chí nhiều năm sau khi da đã lành. Bài viết tóm lược các ý chính để anh chị tham khảo.
Zona là bệnh của dây thần kinh, không chỉ của da
Theo BSCKII Đoàn Văn Lợi Em, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Da Liễu TP.HCM, zona do virus thủy đậu tái hoạt động. Sau khi mắc thủy đậu, virus ẩn trong các hạch thần kinh cảm giác; khi miễn dịch suy giảm, virus đi dọc dây thần kinh ra da và tạo thành mụn nước mọc thành chùm. Vì tổn thương ban đầu nằm ở dây thần kinh, còn mụn nước chỉ là phần nhìn thấy được, nên zona không chỉ là bệnh ngoài da. Ngoài đau thần kinh sau zona, bệnh còn có thể gây biến chứng ở mắt (viêm giác mạc, tăng nhãn áp, giảm thị lực), liệt mặt khi zona ở vùng tai, và hiếm hơn là biến chứng thần kinh, mạch máu (Dân trí, 27/9/2026). Anh chị có thể xem thêm bài về dấu hiệu sớm, nguyên nhân và cách xử trí zona.
Đau thần kinh sau zona: khi nào gọi là như vậy?
Bài báo mô tả đau thần kinh sau zona là tình trạng đau vẫn còn ở vùng da từng nổi zona, kéo dài hơn 90 ngày kể từ lúc nổi mụn nước. Đau cấp tính thường trong 30 ngày đầu, đau bán cấp từ ngày 30 đến hết tháng thứ ba. Virus gây viêm dây thần kinh, có thể làm dây thần kinh xơ hóa; các thụ thể đau ở ngoại biên trở nên nhạy hơn nên kích thích bình thường cũng gây đau, và nếu kéo dài, hệ thần kinh trung ương có thể khuếch đại cảm giác đau. Người bệnh có thể thấy đau rát bỏng, nhói như điện giật hoặc âm ỉ ở một bên cơ thể, đôi khi kèm ngứa, tê, cảm giác kiến bò; quần áo, chăn hoặc làn gió chạm nhẹ cũng có thể gây đau (Dân trí, 27/9/2026).
Ai dễ bị đau kéo dài, và ảnh hưởng ra sao?
Theo bác sĩ Em, nguy cơ đau kéo dài cao hơn ở người lớn tuổi, người đau nhiều ngay từ trước khi nổi mụn nước, người có tổn thương da nhiều và lan rộng, người bị zona vùng mắt và người suy giảm miễn dịch nặng. Số liệu tại Bệnh viện Da Liễu TP.HCM cho thấy lượng người đến khám ngày càng tăng: năm 2023 có hơn 3.800 lượt khám zona mới, năm 2025 là hơn 5.600 lượt; số lượt khám đau thần kinh sau zona năm 2025 gần 4.500. Đau kéo dài làm người bệnh mất ngủ, chán ăn, sụt cân, mệt mỏi, có thể dẫn đến trầm cảm, giảm khả năng tự chăm sóc và làm nặng thêm bệnh nền như tăng huyết áp ở người cao tuổi (Dân trí, 27/9/2026).
Vắc xin phòng zona: khuyến cáo cho ai?
Bài báo nhận định tiêm vắc xin phòng zona hiện là biện pháp có nhiều bằng chứng nhất để phòng đau thần kinh sau zona. Vắc xin được khuyến cáo cho người từ 50 tuổi trở lên, hoặc từ 18 tuổi trở lên nếu có nguy cơ cao như suy giảm miễn dịch, kể cả người đã từng bị zona (Dân trí, 27/9/2026). Với người có bệnh da mạn tính, bài viết về tiêm phòng zona, cúm và những lưu ý có thêm thông tin. Việc tiêm cần được bác sĩ tư vấn theo tình trạng sức khỏe của từng người.
Khi nào cần đi khám?
Khi nghi zona, anh chị nên khám sớm để được điều trị kháng virus và kiểm soát đau ngay từ đầu, tái khám đúng hẹn và không tự ý điều trị; người có bệnh nền cần kiểm soát tốt bệnh nền. Cần đi khám sớm nếu đau vẫn còn khi mụn nước đã khô, đóng vảy hoặc da đã lành; đau gây mất ngủ, ăn uống kém, ảnh hưởng sinh hoạt; dùng thuốc giảm đau thường xuyên vẫn không đỡ, hoặc thuốc gây chóng mặt, buồn ngủ nhiều; và đặc biệt khi zona ở vùng mặt, mắt, tai (Dân trí, 27/9/2026).
Nguồn: Dân trí, Cảnh báo biến chứng nguy hiểm khi virus thủy đậu tái hoạt động, Hoàng Lê (27/9/2026).
Ảnh đại diện: Preston Hunt, Wikimedia Commons, giấy phép CC BY 3.0 (đã cắt khung). Ảnh cánh tay: Hansmuller, Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 4.0 (đã đổi kích thước).
