Lội nước ngập mùa mưa: Vì sao vết xước nhỏ ở bàn chân cũng cần chú ý?
Mưa bão kéo dài khiến nhiều khu dân cư ngập úng, và việc lội nước là khó tránh. Ngày 17/9/2026, Báo Sức khỏe & Đời sống đăng bài của TS.BS Nguyễn Thị Thảo Nhi, Bệnh viện Da liễu Trung ương, cảnh báo các bệnh da dễ gặp sau khi lội nước ngập; ngày 23/9/2026, Bệnh viện Da liễu Trung ương đăng thêm bài hướng dẫn chi tiết của BS.CKII Dương Thị Lan, Khoa Khám bệnh. Bài viết tóm lược các ý chính để anh chị tham khảo.
Vì sao nước ngập gây hại cho da?
Theo TS.BS Nhi, nước ngập có thể chứa xăng dầu, thuốc trừ sâu, kim loại nặng và chất tẩy rửa; những chất này gây kích ứng và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng khi da đã bị tổn thương. Bàn chân và kẽ ngón đặc biệt dễ bị ảnh hưởng khi ngâm lâu, vì da ẩm kéo dài tạo điều kiện cho bệnh da phát triển (Sức khỏe & Đời sống, 17/9/2026). Bài của Bệnh viện Da liễu Trung ương bổ sung rằng nước lũ còn có thể mang bùn đất, nước thải, vi khuẩn, nấm và ký sinh trùng. Nguy cơ cao hơn ở người lội nước lâu, đi chân trần hoặc mang giày, tất, quần áo ẩm nhiều giờ, người có vết thương không được vệ sinh, trẻ em, người cao tuổi, người đái tháo đường và người suy giảm miễn dịch (Bệnh viện Da liễu Trung ương, 23/9/2026).
Vết xước nhỏ có thể thành nhiễm khuẩn
Vết trầy, xây xát nhỏ, thường do kính, kim loại, gạch đá hoặc vật sắc nhọn khi lội nước, là đường vào của vi khuẩn. Dấu hiệu nhiễm khuẩn gồm đỏ, sưng, nóng, đau, có thể kèm mủ, vết loét hoặc lớp vảy vàng nâu; người đái tháo đường, suy giảm miễn dịch hoặc thường xuyên tiếp xúc nước bẩn cần chú ý hơn (Sức khỏe & Đời sống, 17/9/2026). Bệnh viện Da liễu Trung ương mô tả cụ thể hơn: viêm nang lông là các sẩn đỏ nhỏ quanh chân lông, có thể có đầu mủ trắng; chốc là mụn nước, bọng nước hóa mủ, vỡ ra rồi đóng vảy vàng như mật ong; nhọt, áp xe là khối sưng nóng đỏ đau; viêm mô bào là mảng da đỏ, nóng, sưng, đau, lan nhanh. Vi khuẩn xâm nhập qua trầy xước nhỏ có thể gây nhiễm trùng nặng hơn, kể cả nhiễm trùng máu. Anh chị không tự nặn mủ hoặc chích nhọt, hãy giữ vùng da khô, rửa bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý và đi khám sớm nếu sốt (Bệnh viện Da liễu Trung ương, 23/9/2026).
Nấm da, viêm kẽ và viêm da tiếp xúc
Chân ẩm kéo dài do đi mưa, ngâm nước hoặc đi giày lâu dễ gây nấm da ở kẽ chân, vùng bẹn và các vùng da khác, với dấu hiệu ngứa và bong tróc (Sức khỏe & Đời sống, 17/9/2026). Bài về nấm da (hắc lào, lang ben) có thêm thông tin về bệnh này. Viêm kẽ ngón tay, chân biểu hiện bằng kẽ ngón đỏ hoặc trắng bợt, có thể trợt, bong tróc, đau rát, có mùi khó chịu; anh chị nên ngừng ngâm, rửa nước sạch, lau khô từng kẽ và không để chân tay ướt quá 2 đến 3 giờ. Viêm da tiếp xúc do hóa chất, chất tẩy rửa hoặc dầu nhớt trong nước ngập, hoặc do dùng quá nhiều chất khử khuẩn, làm da đỏ, ngứa, nóng rát, có thể nổi mụn nước, thường ở bàn tay, bàn chân; bài về viêm da tiếp xúc ở nông dân cho thấy cách bệnh này diễn ra (Bệnh viện Da liễu Trung ương, 23/9/2026).
Ghẻ: ngứa nhiều về đêm, dễ lây trong nhà
Theo TS.BS Nhi, ghẻ gây ngứa nhiều và ngứa tăng về đêm, tổn thương là sẩn đỏ hoặc mụn nước nhỏ ở kẽ ngón tay, nách, bụng, vùng sinh dục; bệnh có thể lây giữa những người sống cùng nhà nếu không được phát hiện và điều trị đúng (Sức khỏe & Đời sống, 17/9/2026). Bệnh viện Da liễu Trung ương lưu ý sinh hoạt chật chội và vệ sinh kém giúp ghẻ lây trong gia đình. Khi nghi ghẻ, cần điều trị đồng thời cho tất cả người sống cùng nhà theo hướng dẫn của bác sĩ, giặt chăn màn, quần áo bằng nước nóng và phơi nắng (Bệnh viện Da liễu Trung ương, 23/9/2026).
Sau khi lội nước nên làm gì, khi nào cần đi khám?
Về nhà, anh chị nên vệ sinh cơ thể, đặc biệt là bàn chân, thay quần áo ẩm, lau khô bàn chân và kẽ ngón, rồi giặt sạch, phơi khô quần áo, tất, giày dép trước khi dùng lại (Sức khỏe & Đời sống, 17/9/2026). Nên tắm sớm bằng nước sạch và xà phòng dịu nhẹ, che kín vết thương bằng băng chống thấm khi lội nước và đi ủng, đeo găng khi dọn dẹp sau lũ. Cả hai bài đều khuyên không tự ý dùng thuốc bôi khi chưa rõ nguyên nhân; bác sĩ Bệnh viện Da liễu Trung ương nhấn mạnh không đắp lá, ngâm hoặc tắm nước lá, thuốc nam lên vết thương hở và không tự dùng thuốc kháng sinh hay thuốc chứa corticoid, vì có thể làm bệnh nặng thêm; bài về đắp lá lên vết thương nêu một trường hợp biến chứng. Anh chị nên đi khám khi ngứa kéo dài, phát ban, đỏ da, sưng đau, có mủ hoặc vết loét, tổn thương lan rộng, tổn thương kèm sốt, có mùi hôi, hoặc không cải thiện sau 2 tuần; người đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch nên khám sớm (Bệnh viện Da liễu Trung ương, 23/9/2026).
Nguồn: Sức khỏe & Đời sống, Lội nước ngập mùa mưa: Đừng chủ quan với những vết xước nhỏ ở bàn chân, Bảo An (17/9/2026); Bệnh viện Da liễu Trung ương, Bệnh da thường gặp trong mùa mưa lũ: Cách nhận biết, xử trí, phòng tránh, BS.CKII Dương Thị Lan (23/9/2026).
Ảnh bàn chân sưng đỏ: Cbinrva, Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 4.0 (đã đổi kích thước). Ảnh bàn chân bị nấm: Kibbledoode1411, Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 3.0 (đã cắt khung). Ảnh bàn tay: Gzzz, Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 4.0 (đã cắt khung).
