Da cháy nắng: Xử trí tại nhà thế nào và khi nào cần đi khám

Cuối tuần đi biển về, tối đến da vai và mũi bắt đầu đỏ, nóng và rát khi chạm nước. Nhiều anh chị nghĩ "chắc mai hết" rồi bôi đại thứ gì đó có trong nhà, từ đá lạnh đến kem đánh răng truyền miệng. Thực ra cháy nắng là một tổn thương của da và có những việc nên làm, những việc nên tránh, để da lành nhanh và không để lại hậu quả.

Cháy nắng là tổn thương da, không phải chuyện nhỏ

Cháy nắng là tình trạng da bị tổn thương do tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng. Theo Cơ quan Y tế Anh (NHS), da có thể nóng, đau, vài ngày sau thì bong và tróc vảy; nếu nặng sẽ phồng rộp. Ở người da sáng, vùng cháy nắng đỏ hoặc hồng, còn ở người da sẫm màu thì màu da có thể ít thay đổi dù vẫn bị tổn thương. Cháy nắng thông thường thường đỡ trong khoảng 7 ngày (NHS, 2025). Tuy nhiên, Học viện Da liễu Hoa Kỳ lưu ý cháy nắng có thể gây tổn thương lâu dài cho da, và NHS cho biết bị cháy nắng làm tăng nguy cơ ung thư da (American Academy of Dermatology Association [AADA], 2024a; NHS, 2025). Vì vậy tránh cháy nắng quan trọng hơn là xử trí sau khi đã bị.

Việc nên làm ngay

Bước đầu tiên là ra khỏi nắng, nên ưu tiên vào trong nhà (AADA, 2024a). Sau đó làm mát da bằng cách tắm nước mát hoặc đắp khăn ẩm; riêng với trẻ nhỏ, cần tránh làm trẻ bị lạnh (NHS, 2025). Thấm nhẹ cho da khô rồi thoa kem dưỡng ẩm khi da còn hơi ẩm, loại không mùi hoặc có thành phần làm dịu như lô hội hay đậu nành đều được nêu trong khuyến cáo, và có thể thoa lại khi thấy khó chịu (AADA, 2024a; NHS, 2025).

Anh chị cũng nên uống nhiều nước vì cháy nắng kéo dịch ra bề mặt da, tránh rượu bia, và nếu đau có thể dùng thuốc giảm đau theo hướng dẫn trên tờ hướng dẫn sử dụng hoặc hỏi dược sĩ (AADA, 2024a; NHS, 2025).

Những điều nên tránh

NHS khuyên không chườm đá hay túi đá, không làm vỡ bọng nước, không gãi hay bóc da, và không mặc đồ chật ôm sát vùng cháy nắng (NHS, 2025). Học viện Da liễu Hoa Kỳ cũng nhấn mạnh không chọc bọng nước vì bọng nước cho thấy tình trạng tương đương bỏng độ hai (AADA, 2024a). Cách chăm sóc chung với những vết bỏng nặng hơn anh chị có thể xem trong bài về sơ cứu bỏng da.

Trong lúc da đang lành, hãy che kín vùng bị cháy nắng bằng quần áo, mũ rộng vành và kính chống tia cực tím; với vùng da hở, dùng kem chống nắng phổ rộng, chống nước, SPF từ 30 trở lên (AADA, 2024a). Nếu anh chị còn phân vân khi chọn kem, bài về cách đọc chỉ số SPF và PA sẽ hữu ích, và để phòng ngừa lâu dài, hãy xem cách chống nắng đúng cách.

Khi nào cần đi khám?

Anh chị nên gặp bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế sớm nếu sau khi ra nắng có da phồng rộp hoặc sưng, sốt cao hoặc cảm giác nóng lạnh, rùng mình, rất mệt, chóng mặt, buồn nôn, đau đầu hoặc chuột rút. Cháy nắng nặng có thể dẫn đến say nóng hoặc sốc nhiệt, những tình trạng nghiêm trọng (NHS, 2025). Học viện Da liễu Hoa Kỳ cũng cho biết sốt cao, ớn lạnh, buồn nôn, có mủ hoặc sưng da là những dấu hiệu cần được chăm sóc y tế, trong đó mủ và sưng có thể là dấu hiệu nhiễm trùng da (AADA, 2024b). Với trẻ nhỏ bị cháy nắng, nên được nhân viên y tế tư vấn sớm thay vì chờ ở nhà (NHS, 2025).